screen shot 2019 03 16 at 80318 am 1552700692946784410415

Patesô: món bánh có cái tên “rặt” Pháp nhưng thực ra lại là “con đẻ” của ẩm thực Việt

Ẩm thực
Có thể thấy rằng, dấu ấn mà quốc gia của dòng sông Seine để lại trong nhà hàng Nước Ta là sâu đậm và bền chắc nhất, nổi bật là ” Bánh mì ” và ” Cà phê ” – hai món mà dù được người Pháp mang vào nhưng lại trở nên nổi tiếng đến mức dân chúng … quên luôn ” bản gốc “. Đến thời gian hiện tại, ” bánh mì ” và ” cafe ” đã trọn vẹn trở thành chiếm hữu của người Việt, được bè bạn quốc tế biết đến như hai nét riêng trong nhà hàng nước nhà .
Tuy nhiên hai chữ ” bánh mì ” và ” cafe “, không hề phủ nhận, có cái tên nghe rất Nước Ta, người Việt giờ đây chẳng ai gọi hai món này là ” baguette ” và ” café ” cả. Thậm chí đến cả chữ ” bánh mì ” cũng được từ điển Oxford cho định nghĩa riêng trọn vẹn phân biệt với bánh mì baguette. Ấy vậy mà có một loại bánh, mặc dầu có ” quốc tịch ” Nước Ta nhưng lại mang một cái tên ” rặt ” Pháp, ai mới đầu nghe cũng tưởng của nước ấy nhưng thực ra không phải : Ấy chính là Patesô ( Pâté Chaud ) .

Của Pháp hay của người Việt?

Patesô Open từ thời Pháp thuộc, cộng với cái tên ” gây hiểu nhầm ” khiến thế hệ sau nhiều người lầm tưởng rằng đây là món bánh được người Pháp mang vào. Tuy nhiên, thực sự không phải như thế ! Patesô được ” sinh ra và lớn lên ” trên đất Việt, trừ bỏ cái tên ra thì có nguồn gốc bánh Patesô ” chuẩn ” Nước Ta không thua bất kỳ đứa trẻ nào như tất cả chúng ta .
Patesô: món bánh có cái tên rặt Pháp nhưng thực ra lại là con đẻ của ẩm thực Việt - Ảnh 2.
Định nghĩa của Patesô trên các trang thông tin quốc tế là của người Việt.

 

Bằng chứng là lúc bấy giờ, chỉ cần lên mạng tìm kiếm thì chữ Vietnamese luôn đi cùng với hai từ ” Pâté Chaud ” như một cách ghi lại ” chủ quyền lãnh thổ “, khiến bè bạn quốc tế ai ai cũng biết nó là của mình. Các trang thông tin quốc tế cũng định nghĩa món bánh này là ” a Vietnamese savoury puff pastry ( một loại bánh ngàn lớp nhân mặn của người Việt ) “. Mặc dù có nguyên vật liệu là lớp vỏ pastry gốc Pháp, nhưng từ cách chế biến đến đặc thù mùi vị đều thuần Việt .
Patesô: món bánh có cái tên rặt Pháp nhưng thực ra lại là con đẻ của ẩm thực Việt - Ảnh 3.
“Cuisine: Vietnamese” – Thuộc về ẩm thực Việt.

Chất Việt phía sau cái tên “Patesô” 

Patesô, hay còn gọi là Pâté Chaud với Pâté ( pa-tê ) chỉ nhân bánh, được làm từ thịt và pa-tê, có mùi thơm của pa-tê. Còn chữ ” sô ” là cách đọc chữ ” chaud ” từ tiếng Pháp thành tiếng Việt. Mặt khác, ” Chaud ” có nghĩa là ” nóng “. Như vậy, tên bánh có nghĩa là một loại bánh ăn nóng và có mùi vị pa-tê điển hình nổi bật. Nhiều nguồn nói rằng cái tên này được người Pháp đặt, tuy nhiên phần nhiều vẫn cho rằng nó có nguồn gốc từ chính người Nước Ta, bởi thời đó số lượng người Việt biết tiếng Pháp là rất nhiều .
Ngẫm lại, cái tên Patesô đơn thuần như cái cách mà người Việt hay đặt tên cho nhiều món ăn khác như bún bò có thành phần chính là ” bún ” và ” bò “, bún cá có ” bún ” và ” cá “, bánh in là chiếc bánh được ” in “, bánh lọt là chiếc bánh được làm bằng cách ép bột ” lọt ” qua khe … So với người Pháp có sở trường thích nghi đặt những cái tên nghe ” kiêu ” và ” nên thơ ” như Mille feuille ( bánh nghìn lớp – thật ra chưa tới nghìn lớp ), hay Eclair ( bánh sấm chớp – ý chỉ vận tốc ăn món này nhanh như sấm ) thì Patesô có vẻ như rất đơn giản và giản dị, chứa đựng phía sau là tư duy của người Nước Ta .
Hiện tại, gần như là chẳng ai viết món bánh này bằng chữ Pháp gốc ” Pâté Chaud “, những shop bán món bánh này đều ghi là ” Patesô “. Nếu ghi Pâté Chaud, hầu hết người Việt sẽ cảm thấy … kì khôi như thể đứa trẻ nhà mình tự dưng bị ” thay tên đổi họ ” lạ hoắc lạ huơ. Tuy không ai dám chắc như đinh về nguồn gốc cái tên này, tuy nhiên điều này cũng không ảnh hưởng tác động lắm đến thực sự là món bánh mang tên Patesô này thuộc về người Việt .

Cấu tạo của bánh

Patesô loại bánh mặn nhân thịt của người Việt lấy cảm hứng từ món bánh Pâté Feuillie với một số vật liệu làm bánh Pháp, gồm phần vỏ bánh ngàn lớp (puff pastry) và nhân bánh thịt bằm (có thể là heo, bò, gà,…) trộn cùng pa-tê và một ít gia vị đi kèm. 

Ngày xưa do chưa có bột bánh pha sẵn nên lớp vỏ bánh được làm rất kì công và tốn nhiều thời gian. Bột puff pastry có khoảng 944 lớp, xen kẽ 943 lớp bơ. Bột này lúc đầu cán ra chỉ là một miếng bột mỏng dính, nhưng khi cho vào lò nướng ở nhiệt độ tương đối cao thì bột sẽ nở lên rất nhiều. Bẻ bánh ra thì sẽ thấy có rất nhiều lớp, vì bơ ở giữa các lớp bột đã tạo nên sự kì diệu này. Hẳn ai cũng thắc mắc: “Khó thế thì sao mà tự làm được”. Bạn cứ tưởng tượng 1 lớp bơ ban đầu sẽ được bọc trong lớp bột (sẽ có 3 lớp ban đầu), sau đó chỉ cần cán bột mỏng ra và gập lại làm ba. Việc cán bột và gập lại liên tục ít nhất 6 lần thì sẽ ra được con số ngàn lớp ở trên đấy. 

Nhân thịt bên trong mặt dù có pate, nhưng pate không trọn vẹn là nhân vật chính mà phải ” san sẻ ” ánh đèn sân khấu với nhân thịt băm, trộn cùng những loại nguyên vật liệu thân mật với siêu thị nhà hàng Việt như dầu hào, có nơi có tỏi, hành củ nhỏ, nước mắm … Đôi khi pateso còn được trình diễn với ngò rí .
Patesô: món bánh có cái tên rặt Pháp nhưng thực ra lại là con đẻ của ẩm thực Việt - Ảnh 6.Ngoài pate và thịt bằm thì nhiều mái ấm gia đình người Việt còn sử dụng những nguyên vật liệu quen thuộc với nhà hàng Việt như dầu hào, nước mắm, hành ngò …
Người Việt đã ” phá hòn đảo ” món bột bánh Pháp trứ danh này và tự tạo ra một phiên bản của riêng mình như thế. Bây giờ món puff pastry nổi tiếng nhất ở Nước Ta chẳng phải Pâte feuilletée hay những loại pastry khác mà là món Patesô thuần Việt này. Đây đúng là ” ngữ cảnh lặp lại ” với bánh mì và baguette hay cafe và café, chỉ tiếc là kém nổi hơn một chút ít .
Ngoài ra, cách ăn Patesô của người Việt cũng mang đậm tư duy cùng văn hoá nước nhà, khi mà có thời Patesô được dùng để ăn kèm với … hủ tiếu. Người ta sẽ xé nhỏ Patesô rồi chấm với nước lèo hủ tiếu khô rồi trộn đều lại. Ở Hồ Chí Minh vẫn có một chỗ bán hủ tiếu kèm với Patesô nổi tiếng vô cùng .
Patesô: món bánh có cái tên rặt Pháp nhưng thực ra lại là con đẻ của ẩm thực Việt - Ảnh 8.
Những chiếc Patesô ở Hủ Tiếu Thanh Xuân, Sài Gòn.

 

Tạm kết :
Như vậy, ta đã biết rằng món bánh Patesô ( Pâté Chaud ) có gốc gác thế nào rồi, mặc dầu có nguyên vật liệu và cái tên dễ gây hiểu nhầm là thế, nhưng món bánh này không được người Pháp mang qua, mà được sinh ra trên chính đất Việt. Được tạo ra bởi sự khôn khéo và phát minh sáng tạo của người Nước Ta .
Món Patesô này gắn liền với tuổi thơ của nhiều người dân Việt. Hồi còn bé, mỗi lần được cho chiếc bánh này lúc nó còn nực nội thì thiệt là mê như điếu đổ. Chỉ muốn lê dài thời hạn mà chiêm ngưỡng và thưởng thức cái mùi ngậy, thơm và béo của nó cho đến từng vụn bánh, phần nhân thịt heo bằm thì được nướng làm dậy vị bên trong .