Đôi nét về lịch sử nghệ thuật trang trí, khi thiết kế đi đôi với chức năng

Ngày nay, khi nói về ‘nghệ thuật’, người ta thường chỉ nhắc tới những bộ môn như mỹ thuật, hội họa hay điêu khắc. Tuy nhiên, bên cạnh những bộ môn phổ biến trên, lịch sử nghệ thuật còn xuất hiện một bộ môn vô cùng quan trọng khác, đó chính là: nghệ thuật trang trí. Đây là một loại hình nghệ thuật tập trung vào yếu tố thiết kế và công dụng của sản phẩm. 

Trong bài viết này, tất cả chúng ta hãy cùng khám phá về lịch sử vẻ vang hình thành và tăng trưởng của nghệ thuật trang trí. Tuy vậy, trước hết, tất cả chúng ta cần phải vấn đáp thắc mắc : Điểm độc lạ giữa mỹ thuật và nghệ thuật trang trí là gì ?
lich-su-nghe-thuat-trang-tri Viện Bảo tàng Calouste Gulbenkian

Phân biệt nghệ thuật trang trí với mỹ thuật

Có thể nói, cả hai bộ môn nghệ thuật, mỹ thuật và trang trí đều hướng tới một giá trị chung là mỹ học. Ngoài ra, những mẫu sản phẩm, dù của mỹ thuật hay trang trí, đều được chau chuốt kỹ lưỡng về ngoại hình. Tuy vậy, nếu như mỹ thuật thường chỉ lưu tâm tới giá trị mỹ học của mẫu sản phẩm thì nghệ thuật trang trí còn chăm sóc tới một yếu tố khác đó chính là : công dụng mẫu sản phẩm .

“Sứ mệnh của nghệ thuật trang chí chính là tô điểm cho vạn vật: một vật thể, căn phòng hay một tòa nhà, vvv.”, Viện Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia London giải thích. Như vậy, không quá ngạc nhiên khi nói nghệ thuật trang trí bao gồm vô vàn loại hình riêng biệt. Tuy vậy, một vài loại hình nghệ thuật trang trí nổi bật nhất phải nhắc tới là: gốm sứ, đồ trang sức, vũ khí, vải dệt, đồ thủy tinh và đồ nội thất.

Ý tưởng ghép đôi hình dáng với hiệu quả đã Open hàng nghìn năm trước từ những quy trình tiến độ sơ khai của nghệ thuật trang trí .
lich-su-nghe-thuat-trang-triTriển lãm nghệ thuật trang trí

Lịch sử hình thành và phát triển

Nghệ thuật trang trí Open từ buổi bình minh của lịch sử vẻ vang quả đât khi con người có trí khôn. Tại Nhật Bản, những nghệ nhân tiền sử khởi đầu làm gốm sứ cách đây 14000 năm TCN, quá trình đầu thời kỳ Jōmon. Những loại sản phẩm đất sét tiên phong có kích cỡ nhỏ, đáy tròn với hoa văn trang trí và hình dạng như chiếc vạc dùng để nấu thức ăn. Ngày nay, người ta cho rằng đây chính là tích bản cổ xưa nhất của gốm sứ về sau .
lich-su-nghe-thuat-trang-tri“Jar with cord marks”, 1000 TCNVào thời kỳ Celtics ( hay còn gọi là Xen-tơ ), những sắt kẽm kim loại như vàng hay đồng thường là vật liệu phong cách thiết kế đồ trang sức đẹp và vũ khí. Ngành nghề này có nguồn gốc từ thời tiền sử của Ai-len ( 3500 – 1100 TCN ) và đạt đỉnh điểm trong khoảng chừng từ 400 năm TCN đến năm 100 CN, lưu lại những siêu phẩm như ‘ Broighter Collar ’, chiếc kiềng vàng, và ‘ Gundestrup Cauldron ’, chiếc chậu bạc Pagan .
lich-su-nghe-thuat-trang-tri“Gundestrup Cauldron”, 200 TCN và 300 CNVào thời kỳ Trung cổ tại châu Âu, nghệ thuật dệt may tăng trưởng một cách tỏa nắng rực rỡ. Tấm thảm ‘ Lady and the Unicorn ’ của Pháp và tấm thảm thêu ‘ Bayeux ’ của người Norman là những tác phẩm tiêu biểu vượt trội nhất tiến trình đó. Ngoài ra, thời Trung cổ còn Open 1 số ít mô hình nghệ thuật trang trí khác như kỹ thuật sơn son thiếp vàng cho bản thảo, nghệ thuật nhuộm màu thủy tinh và nghệ thuật khắc khảm .
lich-su-nghe-thuat-trang-tri“The Lady and the Unicorn”, c. 1500Vào triều đại nhà Minh ( 1368 – 1644 ), nghệ thuật làm đồ gốm đã được nâng cấp cải tiến. Kỹ thuật nung được cho phép nghệ nhân sử dụng những gam màu sáng, tích hợp trang trí với nhiều họa tiết phức tạp hơn và cho ra mẫu sản phẩm với những hình dáng phong phú. Phát kiến vĩ đại nhất của thời kỳ này, dù vậy, lại là kỹ thuật tráng men, sử dụng thuốc nhuộm cô ban, mang tới mẫu sản phẩm độc nhất vô nhị của triều đại này : bình sứ với họa tiết xanh trắng .
lich-su-nghe-thuat-trang-triBình hoa triều đại nhà Minh, ca. 1640-1650Tại Pháp, vào thế kỷ 18, nghệ thuật trang hoàng Rococo đã tương khắc và chế ngự những mô hình trang trí khác. Những món đồ nội thất bên trong của tiến trình này, từ cột đèn lộng lẫy cho tới chiếc tủ tráng men tinh xảo đều biểu lộ nguồn cảm hứng chủ yếu của Rococo từ sự bất phù hợp và phong thái kịch hóa tự nhiên .
lich-su-nghe-thuat-trang-triĐèn treo tường, 1745–1749

Tương tự Rococo, tại Nga xuất hiện một loại hình trang trí mỹ phẩm riêm dúa mang tên ‘Fabergé eggs’ – đồ trang sức mô phỏng những quả trứng. Dựa trên sản phẩm mẫu năm 1885, ‘Fabergé eggs’ được đặc biệt chế tác dành cho hoàng tộc, những con người bị lóa mắt bởi thứ kho báu ẩn chứa trong chiếc vỏ trứng được trang trí lộng lẫy.

lich-su-nghe-thuat-trang-triẢnh chụp của Andrey Mihaylov/Shutterstock

Sau thời kỳ đó, nghệ nhân châu Âu và châu Mỹ đã quay trở lại với phong cách tối giản. Hàng loạt trào lưu nghệ thuật tối giản hóa được sản sinh bao gồm trào lưu nghệ thuật thủ công (Arts and crafts), trường phái tân nghệ thuật (Art Nouveau) và trường phái nghệ thuật mang tính chiết trung (Art Deco). Xét về mặt thị giác, mỗi trường phái đều mang đặc điểm riêng biệt: Trào lưu nghệ thuật thủ công chịu ảnh hưởng từ nghệ thuật Trung cổ; Trường phái tân nghệ thuật phản ánh tự nhiên qua tác phẩm; còn trường phái nghệ thuật mang tính chiết trung thì tập trung vào hình khối hình học, được sắp xếp hợp lý. Tuy vậy, mỗi loại hình nghệ thuật tối giản hóa trên đều coi trọng một yếu tố, đó chính là sự khéo léo – đặc điểm tối quan trọng trong nghệ thuật trang trí.

lich-su-nghe-thuat-trang-tri“Strawberry Thief,”  thiết kế năm 1883, in năm 1934

Nghệ thuật trang trí đương đại

Ngày nay, hầu hết những loại sản phẩm trang trí đều được sản xuất hàng loạt. Tuy nhiên, rất nhiều nghệ nhân đương đại đều mong ước gìn giữ và tăng trưởng nghệ thuật thủ công bằng tay. Điều này đặc biệt quan trọng đúng với nghệ sĩ dệt may bởi chính họ là những người đã tái sinh ngành nghề thủ công bằng tay như khâu vá và thêu dệu .
Để hoàn toàn có thể truyền tải giá trị nghệ thuật bằng tay thủ công qua lăng kính thế kỷ 21, hàng loạt nghệ sĩ đã tìm cách tích hợp kỹ thuật và phong thái đương đại vào sản xuất. Một ví dụ nổi bật là Ulla Stina-Wikander, người đã phối hợp kỹ thuật thêu chéo và kỹ thuật tân tiến, cô san sẻ : “ Tôi yêu dấu việc tái chế, là một người theo chủ nghĩa nam nữ bình quyền, tôi thường phong cách thiết kế những đồ vật đặc biệt quan trọng dành những bà nội trợ ”. Để trình làng và truyền bá thoáng rộng mô hình nghệ thuật này, Stina-Wikander tái sinh kỹ thuật thêu chữ thập, mang tới cho nó một diện mạo khác .
lich-su-nghe-thuat-trang-triĐèn ngủ bảy sắc cầu vồng, Magikarpet LinearMAI ANH / DESIGNS.VN

Share this…

Pin on PinterestPinterestShare on LinkedInLinkedinEmail this to someoneemail

Bài viết liên quan
0964826624