articlewriting1 1

Soạn bài Vào phủ chúa Trịnh ngắn gọn, đầy đủ nhất | Soạn văn lớp 11

Học tập

Bài soạn Vào phủ Chúa Trịnh gồm có phần tóm tắt tác giả, tác phẩm và hướng dẫn trả lời các câu hỏi đọc hiểu theo cả chương trình cơ bản và nâng cao. Đọc Tài Liệu hi vọng bài soạn sẽ là một trong những tài liệu hữu ích cho quá trình học tập và tìm hiểu tác phẩm trên lớp, giúp các em cảm nhận được giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm và nhân cách thanh cao của tác giả qua ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo về cuộc sống trong phủ chúa Trịnh.

A- Tác giả, tác phẩm Vào phủ chúa Trịnh

1. Tác giả Lê Hữu Trác

– Lê Hữu Trác (1724 – 1791) tên hiệu là Hải Thượng Lãn Ông, quê cha ở Hưng Yên, quê mẹ ở Hà Tĩnh.

– Ông là một danh y đồng thời là nhà văn nhà thơ lớn .- Ông là tác giả của bộ sách y học nổi tiếng “ Hải Thượng y tông tâm lĩnh ” .2. Tác phẩm Thượng kinh ký sự

– Thượng kinh ký sự là tập nhật kí bằng chữ Hán, in ở cuối bộ “Y tông tâm lĩnh”, được viết bằng chữ Hán.

Thể loại: Vào phủ chúa Trịnh thuộc thể loại Kí sự.

– Hoàn cảnh sáng tác: Tác phẩm được trích từ quyển Thượng kinh kí sự nói về việc Lê Hữu Trác tới kinh đô được dẫn và phủ Chúa để bắt mạch kê đơn cho Thế tử Trịnh Cán.

Nội dung chính: miêu tả quang cảnh ở kinh đô, cuộc sống xa hoa trong phủ chúa và quyền uy thế lực của nhà chúa qua những điều mắt thấy tai nghe, nhân dịp Lê Hữu Trác được chúa Trịnh Sâm triệu về kinh đô chữa bệnh cho chúa và thế tử Trịnh Cán. Tác phẩm còn thể hiện thái độ kinh thường danh lợi của tác giả.

Bố cục

Bố cục Vào phủ chúa Trịnh được chia làm 4 phần chính, gồm có :+ Phần 1 : Quang cảnh bên ngoài phủ chúa .+ Phần 2 : Những điều mắt thấy tai nghe khi vào phủ chúa+ Phần 3 : Quang cảnh khi đi sâu vào nội cung và khám bệnh cho thế tử+ Phần 4 : Tác giả nhận định và đánh giá và đề ra giải pháp chữa bệnh3. Tóm tắt đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh

+ Cách tóm tắt 1

Nhân vật trong câu truyện là Lê Hữu Trác, thầy lang giỏi. Ông có lệnh vào phủ chúa Trịnh để chữa bệnh, ông đi vào chốn phồn hoa, vốn là quan trong triều đình nhưng khi thấy cảnh giàu sang, sung sướng, phồn hoa của vua chúa Trịnh cũng lấy làm kinh ngạc. Sau khi trải qua nhiều lớp cửa ông cũng đến được nơi chúa ở, phòng chúa ở rất đặc biệt quan trọng được sơn son thếp vàng, đều là những đồ quý giá mà nhân gian chưa từng thấy. Trong khi chờ đón chúa, ông được ăn những đồ ngon vật lạ hiếm có trên đời, qua đó biết được khẩu vị của những bậc quyền quý và cao sang. Ông có trách nhiệm bắt mạch, tìm bệnh cho thế tử, nhận thấy bệnh của thế tử xuất phát từ chúa thường ở chốn màn che trướng phủ, ăn sướng, mặc ấm phủ tạng yếu, bệnh đã lâu nên trầm trọng. Vì nghĩ đến nước nhà, lòng trung thành với chủ so với quốc gia ông đã kê đơn thuốc giúp thế tử chữa trị bệnh. Sau khi triển khai xong việc làm khám bệnh, ông từ giã trở về đợi thánh chỉ .

+ Cách tóm tắt 2

Vào ngày tiên phong của tháng 2, thầy lang Lê Hữu Trác được lệnh triệu tập vào phủ chúa để khám bệnh cho thế tử Trịnh Cán. Mặc dù chỉ đi từ cửa sau của phủ chúa nhưng ông cũng thấy được mức độ xa hoa, giàu sang như thế nào. Đồ đạc đều được sơn thếp vàng, đồ vật thời cổ xưa quý giá nhiều vô kể, cả một căn nhà lớn lại là phòng trà, thực sự quá xa hoa. Cho dù đời sống xa hoa nơi phủ chúa là vậy nhưng Lê Hữu Trác vẫn hoàn toàn có thể nhận ra được bức tranh hiện thực ở nơi đây là rất tùng túng và ngột ngạt. Thế tử ở nơi trưởng rủ màn che đến mức mà thầy lang phải đi qua mấy lớp cửa, vài hàng lang dài miên man mới hoàn toàn có thể đến được nơi để thăm khám. Cũng bởi sống đời sống sung sướng như ở trong nơi nắng mưa chẳng tới đầu, ăn quá no, mặc quá ấm, lại thêm không chịu hoạt động nên mới khiến cho nội phủ mới yếu đi mà sinh ra bệnh. Lê Hữu Trác vốn là người không màng sự nghiệp, lợi lộc nên sau khi kê đúng đơn thuộc đã từ giã về quê đợi thành chỉ .

+ Cách tóm tắt 3

Tôi vẫn nhớ ngày hôm đó vào sáng sớm ngày 50% nhận được thánh chỉ vào phủ chầu ngay lập tức. Đi từ cửa sau vào phủ tôi nhìn thấy cây cối chi chít, chim hót líu lo, muôn hoa đua nở, chỉ vậy thôi cũng đủ nhận thấy sự giàu sang của vua chúa lớn đến nhường nào. Đi tiếp qua vài lần cửa nữa, qua những hàng lang dài miên man thì ở đầu cuối tôi được dẫn vào ngôi nhà lớn mà được gọi là phòng trà. Đồ đạc đều được sơn thếp vàng, tôi cũng thấy cả những vật phẩm cổ quý giá. Tôi không được yết kiến Thánh thượng vì lúc đó người đang ngự phòng thuốc cùng những phi tần. Sau khi được dùng bữa với những thứ sa hoa thôi được đưa đến yết kiến ở Đông Cung để thăm khám cho thế tử Trịnh Cán. Bởi nằm lâu trong chốn màn che trướng rủ, ăn quá nó, mắc quá ấm lại thêm lười hoạt động nên nội phủ tạng yếu đi, dẫn đến phát bệnh. Tôi nghĩ còn nợ ơn nước nên đã kê đơn thuốc theo đúng bệnh rồi từ giã trở về quê chờ thánh chỉ .

B- Soạn bài Vào phủ Chúa Trịnh

I. Soạn bài Vào phủ chúa Trịnh ngắn nhất

Câu 1 ( trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1 ). Quang cảnh trong phủ chúa được miêu tả như thế nào ? Cung cách hoạt động và sinh hoạt trong phủ chúa thế nào ? Những quan sát, ghi nhận này nói lên cách nhìn, thái độ của Lê Hữu Trác so với đời sống nơi phủ chúa như thế nào ?

Trả lời:

– Quang cảnh trong phủ chúa : Lộng lẫy, trang trọng .+ Phải qua nhiều lần cửa, “ ai muốn ra vào phải có thẻ ” .+ Vườn hoa : cây hoa rậm rạp, chim kêu, gió đưa .+ Lầu son gác tía .+ Đồ đạc quý và hiếm, sơn son thếp vàng .+ Nội cung thế tử : Phải qua năm sáu lần trướng gấm, phòng thắp nến, sập thếp vàng, ghế rồng sơn son thếp vàng lấp lánh lung linh, hương hoa ngào ngạt .- Cung cách hoạt động và sinh hoạt nơi phủ chúa là cung cách hoạt động và sinh hoạt sa hoa, quyền quý và cao sang .+ Đầy quyền uy, có nô lệ truyền lệnh+ Nhắc đến chúa và thế tử một cách cung kính : “ hoàng thượng đang ngự ở đấy, chưa thể yết kiến ”, “ hầu mạch Đông cung thế tử ”, “ hầu trà ” …+ Không được trực tiếp nhìn mặt chúa, trước khi vào xem bệnh cho thế tử phải lạy bốn lạy, muốn xem thân hình của thế tử phải có viên quan nội thần đến xin phép+ Nhiều phi tần, kẻ hầu người hạ, thế tử có 7-8 thầy thuốc, …- Cách nhìn, thái độ của Lê Hữu Trác : không màng tới những thứ sa hoa, không ưng ý với đời sống quá no đủ, tiện lợi nhưng thiếu tự do .Câu 2 ( trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1 ). Phân tích những cụ thể trong đoạn trích mà anh ( chị ) cho là “ đắt ”, có tính năng làm điển hình nổi bật giá trị hiện thực của tác phẩm .

Trả lời:

– Chi tiết đắt : “ Mâm vàng chén bạc, đồ ăn toàn là của ngon vật lạ ” hay chi tiết cụ thể miêu tả về nơi ở của thế tử : qua năm sáu lần trướng gấm, phòng thắp nến, sập thếp vàng, ghế rồng sơn son thếp vàng lấp lánh lung linh, hương hoa ngào ngạt .- Các chi tiết cụ thể biểu lộ sự quyền quý và cao sang, giàu sang, chứng tỏ quyền uy và đời sống sa hoa, ăn chơi hưởng lạc của nhà chúa lúc bấy giờ .Câu 3 ( trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1 ). Cách chẩn đoán và chữa bệnh của Lê Hữu Trác cùng những diễn biến tâm tư nguyện vọng của ông khi kê đơn cho ta hiểu gì về người thầy thuốc này ?

Trả lời:

Cách chẩn đoán bệnh của Lê Hưu Trác trong Vào phủ chúa Trịnh cho thấy ông là

– Một người thầy thuốc giỏi, giàu kinh nghiệm tay nghề .– Một thầy thuốc có lương tâm và đức độ .– Đặc biệt ông còn khinh thường danh lợi, quyền quý và cao sang, thương mến tự do và nếp sống thanh đạm, giản dị và đơn giản .Câu 4 ( trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1 ). Theo anh ( chị ), bút pháp kí sự của tác giả có gì rực rỡ ? Phân tích những nét rực rỡ đó .

Trả lời:

Bút pháp rực rỡ trong truyện– Sự quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực những gì đã nhìn thấy– Tả cảnh sinh động– Kể diễn biến vấn đề một cách khôn khéo, hấp dẫn người đọc

LUYỆN TẬP

Câu hỏi trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1So sánh Vào phủ chúa Trịnh với một tác phẩm ( hoặc đoạn trích ) kí khác của văn học trung đại Nước Ta và nêu nhận xét về nét rực rỡ của đoạn trích này .

Trả lời:

– Điểm chung của đa phần những tuỳ bút là giá trị hiện thực và thái độ của nhà văn trước hiện thực ấy .– Tuy nhiên mỗi tuỳ bút lại có sự khác nhau trong cách thể hiện thái độ của nhà văn trước hiện thực ( trực tiếp hay gián tiếp, rõ ràng hay kín kẽ, … ) ; khác nhau trong việc lựa chọn những cụ thể nghệ thuật và thẩm mỹ, cũng như cách biểu lộ thẩm mỹ và nghệ thuật .– Có thể tự làm rõ những điều này khi so sánh Thượng kinh kí sự với Vũ trung tuy bút của Phạm Đình Hổ ( một tác phẩm cùng thời ) hoặc với Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm ( một tác phẩm kí thời văn minh ) .

II. Soạn bài Vào phủ chúa Trịnh cụ thể

Dưới đây là phần nội dung soạn bài Vào phủ chúa Trịnh đầy đủ, chi tiết nhất cho các em tham khảo. Ngoài ra để xem được nhiều cách trình bày câu trả lời cho từng câu hỏi, các em có thể bấm vào từng câu hỏi để chuẩn bị bài thêm nhé.

Câu 1 (trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1). Quang cảnh trong phủ chúa được miêu tả như thế nào? Cung cách sinh hoạt trong phủ chúa ra sao? Những quan sát, ghi nhận này nói lên cách nhìn, thái độ của Lê Hữu Trác đối với cuộc sống nơi phủ chúa như thế nào?

Trả lời:

* Về quang cảnh trong phủ chúa:

– Vào phủ chúa Trịnh phải qua rất nhiều lần cửa, với ” những dãy hiên chạy dọc quanh co nối nhau liên tục “. Ở mỗi cửa đều có vệ sĩ canh gác, ” ai muốn ra vào phải có thẻ “, trong khuôn viên phủ chúa có điếm ” Hậu mã quân túc trực ” để chúa sai phái đi truyền bá mệnh lệnh ra bên ngoài. Vườn hoa trong phủ chúa ” cây cối xum xê, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm, gió đưa thoang thoảng mùi hương ” .- Bên trong phủ bày biện toàn những đồ sang chảnh như : kiệu son, võng điều, đồ nghi trượng sơn son thếp vàng rồi những vật dụng tiếp khách nhà hàng siêu thị toàn là ” mâm vàng, chén bạc “. Trong nội cung thế tử cũng vậy : phòng thắp nến, có sập thếp vàng, ghế rồng sơn son thếp vàng, trên ghế bày nệm gấm, màn che ngang sân, ” xung quanh lấp lánh lung linh, hương hoa ngào ngạt ” .Có thể nói, chính những gì đang hiển hiện ra trước mắt người đọc đã tự nói lên toàn bộ cái quyền uy tối thượng đang nằm trong tay nhà chúa cũng như nếp tận hưởng cực kỳ xa xỉ của Trịnh Sâm và mái ấm gia đình .

* Cung cách sinh hoạt đầy kiểu cách:

– Khi tác giả lên cáng vào phủ theo lệnh của chúa thì có ” tên nô lệ chạy đàng trước hét đường “. ” Cáng chạy như ngựa lồng ” khiến người trong cáng ” bị xốc một mẻ, khổ không nói hết “. Trong phủ chúa, ” người giữ cửa truyền báo rộn ràng, người có việc quan qua lại như mắc cửi ” .- Trong cuộc tiếp kiến vị Đông cung thế tử, tổng thể những lời lẽ nhắc đến chúa và thái tử đều phải rất là cung kính, lễ độ ( ” Thánh thượng đang ngự ở đấy “, ” chưa thể yết kiến “, ” hầu mạch Đông cung thế tử “, ” hầu trà ” ( cho thế tử uống thuốc ), ” phòng trà ” ( nơi thế tử uống thuốc ), … ) .- Trong cuộc tiếp kiến ấy, tác giả cũng không được thấy mặt chúa. Tất cả những mệnh lệnh của chúa đều được phán bảo qua quan Chánh đường hoặc người truyền mệnh. Thầy thuốc xem bệnh xong cũng không được phép trao đổi với chúa mà phải viết tờ khải để quan Chánh đường dâng lên chúa. Nội cung trang nghiêm đến nỗi vị thầy thuốc cũng phải ” nín thở ” khi đứng chờ ở xa và ” khúm núm ” khi đến trước sập để xem mạch cho thế tử .- Thế tử ốm và khi nào cũng có đến bảy, tám thầy thuốc phục dịch. Lúc nào cũng có ” mấy người đứng hầu hai bên “. Thế tử tuy mới chỉ được năm, sáu tuổi nhưng khi vào xem mạch lẫn khi ra, người thầy thuốc đểu phải cúi lạy cung kính, lễ phép. Trước khi cho thầy thuốc xem thân hình, một viên quan nội thần phải đến xin phép được cởi áo cho thế tử .

* Cách nhìn của tác giả:

– Tác giả không thể hiện trực tiếp thái độ nhưng qua việc chọn chi tiết cụ thể để kể và tả, đôi lúc xen vào lời nhận xét khách quan, phần nào thấy được thái độ của ông :+ Ông nhận xét cảnh xa hoa, lộng lẫy sinh động ở phủ chúa ” khác hẳn người thường ” đến mức không tưởng tượng nổi, ” khác nào ngư phủ đào nguyên thưa nào ” .+ Được mời ăn cơm : tác giả nhận xét ” toàn của ngon vật lạ “=> Tác giả nhận xét nơi phủ chúa Trịnh cái gì cũng đẹp, cái gì cũng sang nhưng thái độ của tác giả lại tỏ rõ sự dửng dưng, không đồng tính với đời sống quá tiện lợi, quá sang trọng và quý phái, khác thường như vậy. Đó là đời sống ăn chơi, hưởng lạc xa xỉ nhưng lại chẳng có tự do sinh khí .

Câu 2 (trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1). Phân tích những chi tiết trong đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh mà anh (chị) cho là “đắt”, có tác dụng làm nổi bật giá trị hiện thực của tác phẩm.

Trả lời:

– Đoạn trích có nhiều cụ thể thẩm mỹ và nghệ thuật rất ” đắt “, bộc lộ điển hình nổi bật nội dung hiện thực của tác phẩm. Sự tinh xảo và tinh tế của tác giả đọng lại trong đoạn trích là ở những chi tiết cụ thể tuy nhỏ nhưng rất gây ấn tượng. Ví như chi tiết cụ thể trái chiều : thế tử – mội đứa bé – ngồi chễm chệ trên sập vàng cho thầy thuốc – một cụ già – quỳ lạy. Để rồi ” ngài ” cười và ban một lời khen ” rất trẻ con ” : ” Ông này lạy khéo ! ” .- Hoặc ở một cụ thể khác khi tác giả đi vào nơi ở của thế tử để xem mạch : ” Đột nhiên thấy ông ta ( quan Chánh đường ) mở một chỗ trong màn gấm rồi bước vào. Ở trong tối om, không thấy có cửa ngõ gì cả. Đi qua độ năm, sáu lần trướng gấm như vậy … ” .- Chi tiết miêu tả nơi ” Thánh thượng đang ngự ” ( ” có mấy người cung nhân đang đứng xúm xít. Đèn sáp chiếu sáng làm nổi màu mặt phấn và màu áo đỏ. Xung quanh lấp lánh lung linh, hương hoa ngào ngạt ” ), rồi cụ thể miêu tả những dụng cụ dùng để nhà hàng siêu thị, những món ăn khi quan Chánh đường mời thầy thuốc dùng bữa sáng, ..=> Lời văn của tác giả rất tự nhiên, không hề có chút cường điệu nào. Cũng chính cho nên vì thế mà việc hưởng lạc xa hoa của nhà chúa tự nó trình diện ra trước mắt người đọc .

Câu 3 (trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1). Cách chẩn đoán và chữa bệnh của Lê Hữu Trác cùng những diễn biến tâm tư của ông khi kê đơn cho ta hiểu gì về người thầy thuốc này?

Trả lời:

Dõi theo từng bước tiến của người thầy thuốc, người đọc hoàn toàn có thể nhận thấy thái độ, tâm trạng và những tâm lý khá thâm thúy của nhà văn :- Đứng trước cảnh xa hoa lộng lẫy, sinh động người hầu kẻ hạ nơi phủ chúa, tác giả nhận xét : ” Bước chân đến đây mới hay cảnh giàu sang của vua chúa khác hẳn người thường “. Trước cảnh ấy, tác giả đã vịnh một bài thơ tả hết cái sang trọng và quý phái, vương giả nơi phủ chúa. Trong bài thơ ấy, tác giả đã phải thốt lên : ” Cả trời Nam sang nhất là đây ! ” .+ Khi được mời ăn cơm sáng, tác giả đã khôn khéo bày tỏ nhận xét : ” mâm vàng, chén bạc, đồ ăn toàn là của ngon vật lạ, tôi bấy giờ mới biết cái phong vị của nhà triệu phú ” .+ Nói về bệnh trạng của thế tử, tác giả nhận xét : ” Vì thế tử ở trong chốn màn che trướng phủ, ăn quá no, mặc quá ấm nên tạng phủ yếu đi ” .Tác giả tỏ ra dửng dưng trước những điệu đàng vật chất, đồng thời có những biểu lộ chứng tỏ thái độ không đống ý với đời sống tuy quá no đủ và tiện lợi nhưng lại thiếu khí trời và không khí tự do .

– Tâm trạng và cảm nghĩ của Lê Hữu Trác trong Vào phủ chúa Trịnh khi chữa bệnh cho thế tử còn diễn biến phức tạp hơn.

+ Thăm bệnh xong, người thầy thuốc đã hiểu được rõ nguyên do căn bệnh của thái tử. Ông đưa ra những luận giải rất phải chăng, có cách chữa trị riêng. Nhưng trong lúc ấy, ông lại lo nếu chữa bệnh hiệu suất cao ngay sẽ được chúa tin dùng, lúc đó lại bị trói buộc bởi vòng danh lợi .+ Thoáng nghĩ đến việc kê một đơn thuốc vô thưởng, vô phạt nhưng rồi ông lại quên ý nghĩ đó ngay. Việc làm ấy trái với y đức, trái với lương tâm ông và thậm chí còn phụ lòng trung của tổ tiên. Hai tâm lý đó giằng co, xung đột với nhau. Cuối cùng ông đã chọn theo lương tâm, phẩm chất của người thầy thuốc. Ông thẳng thắn đưa ra bài thuốc của mình – một bài thuốc trái với ý của nhiều người khiến quan Chánh đường thậm chí còn có ý đắn đo .

Từ những chi tiết về việc chữa bệnh của thầy thuốc Lê Hữu Trác, có thể thấy:

+ Tác giả là một thầy thuốc giàu kinh nghiệm tay nghề, có kỹ năng và kiến thức sâu và rộng .+ Bên cạnh kĩ năng, ông còn là một người thầy giàu y đức .+ Trên cả những điều đó là một thái độ coi thường danh lợi, yêu dấu nếp sống tự do, thanh đạm ở quê nhà. Quan điểm này tất yếu cũng gián tiếp cho thấy, tác giả không đống ý với lối sống xa hoa của những người nắm giữ trách nhiệm vương quốc .

Câu 4 (trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1). Theo anh (chị), bút pháp kí sự của tác giả có gì đặc sắc? Phân tích những nét đặc sắc đó.

Trả lời:

Từ những điều đã nghiên cứu và phân tích trên đây, hoàn toàn có thể thấy rực rỡ trong thẩm mỹ và nghệ thuật viết kí sự của nhà văn được thể hiện ở những điểm sau :- Sự quan sát tỉ mỉ, tinh xảo và tinh tế ; bút pháp tả cảnh sinh động .- Nội dung ghi chép trung thực .- Kể diễn biến vấn đề khôn khéo, hấp dẫn, mê hoặc, đặc biệt quan trọng là những chi tiết cụ thể nhỏ có đặc thù tạo nên cái thần của cảnh và việc .- Giọng điệu châm biếm, phê phán một cách nhẹ nhàng, kín kẽ .- Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm tạo sức hút, tăng giá trị hiện thực, gây ấn tượng thâm thúy về cảnh và người nơi phủ chúa .

LUYỆN TẬP

Câu hỏi rèn luyện trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1. So sánh đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh với một tác phẩm ( hoặc đoạn trích ) kí khác của văn học trung đại Nước Ta mà anh ( chị ) đã đọc và nêu nhận xét về nét rực rỡ của đoạn trích này. ( Bài tập chương trình cơ bản )

Trả lời:

– Điểm chung : kể về người thật, việc thật, đề cao giá trị hiện thực và thái độ của nhà văn trước hiện thực ấy .- Điểm riêng : Tuy nhiên mỗi tuỳ bút lại có sự khác nhau trong cách thể hiện thái độ của nhà văn trước hiện thực ( trực tiếp hay gián tiếp, rõ ràng hay kín kẽ, … ) ; khác nhau trong việc lựa chọn những cụ thể thẩm mỹ và nghệ thuật, cũng như cách biểu lộ thẩm mỹ và nghệ thuật .- Có thể tự làm rõ những điều này khi so sánh Thượng kinh kí sự với Vũ trung tùy bút của Phạm Đình Hổ ( một tác phẩm cùng thời ) hoặc với Nhật kí ĐặngThuỳ Trâm ( một tác phẩm kí thời văn minh ) .Các em hoàn toàn có thể tìm hiểu thêm gợi ý so sánh Vào phủ chúa Trịnh với Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh và Vũ trung tùy bút dưới đây :

* Vào phủ chúa Trịnh với Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

– Giống nhau : Giá trị của hiện thực và thái độ của tác giả so với hiện thực+ Cả 2 tác phẩm đều phản ánh hiện thực thói sống xa hoa, hưởng lạc+ Thái độ của tác giả : Không đống ý với đời sống xa hoa, tỏ ý phê phán đời sống nơi phủ chúa và những con người ở đấy. Đặc biệt là chúa Trịnh Sâm, thế tử Trịnh Cán và quan lại quyền quý và cao sang .- Khác nhau :Vào phủ chúa Trịnh :+ Nội dung : là kí sự nhân chuyến tác giả được triệu về kinh chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán+ Nét rực rỡ về thẩm mỹ và nghệ thuật : quan sát tỉ mỉ, ngòi bút tinh xảo ghi chép việc thực người thực, chon lọc chi tiết cụ thể đắt giá ; miêu tả khách quan, có sự tích hợp hài hòa giữa giữa thơ và văn xuôi tạo nên chất trữ tình ; đặc biệt quan trọng sự khôn khéo trong cách kể xen lẫn lời bình .Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh :+ Nội dung : kể lại những thú ham chơi của chúa Trịnh Sâm+ Nét rực rỡ nghệ thuât : ghi chép chân thực, sinh động, giàu chất trữ tình. Các chi tiết cụ thể miêu tả đắt giá, tả cảnh tỉ mỉ nhưng nhuốm sắc tố u ám và đen tối, mang đặc thù dự báo. Giọng điệu gần như khách quan nhưng lại khôn khéo biểu lộ thái độ lên án bọn vua quan trải qua thủ pháp liệt kê .

>> Có thể tham khảo lại bài soạn Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh để phân tích, đối chiếu.

* Vào phủ chúa Trịnh với Vũ trung tùy bút

– Giống nhau :+ Giá trị hiện thực+ Thái độ của tác giả trước hiện thực- Những điểm rực rỡ riêng của đoạn trích :+ Vào phủ chúa Trịnh : Sự chú ý quan tâm chi tiết cụ thể, bút pháp kể và tả khách quan, những chi tiết cụ thể tinh lọc tinh tế tự nói lên ý nghĩa sâu xa …+ Đặc biệt là của bút pháp kí sự Lê Hữu Trác :

  • Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực.
  • Tả cảnh sinh động, kể khéo léo, lôi cuốn.
  • Nghệ thuật tương phản càng thể hiện rõ giá trị hiện thực tác phẩm và chân dung tác phẩm.

III. Soạn Vào phủ chúa Trịnh nâng cao

Câu 1. Cho biết Lê Hữu Trác dùng bao nhiêu lần từ thánh chỉ, hoàng thượng, thánh thể trong đoạn trích ? Những từ đó dùng để chỉ cái gì, chỉ ai và dụng ý của tác giả ?

Trả lời:

Trong đoạn trích, Lê Hữu Trác đã dùng từ thánh chỉ 4 lần ( “ có thánh chỉ triệu cụ vào ”, “ có thánh chỉ triệu ”, “ nay vâng thánh chỉ vào kinh ”, “ để chờ xem thánh chỉ như thế nào ” ), từ hoàng thượng 3 lần ( “ hoàng thượng được cho phép cụ vào hầu mạch ”, ” chúa thượng đang ngự ở đấy ”, “ chúa thượng thường vẫn ngồi trên ghế rồng này ” ) và từ thánh thể 1 lần ( “ tôi thấy thánh thể gầy, mạch lại tế, sác ” ) .Những từ này dùng để chỉ :+ Thánh chỉ : chiếu chỉ của vua, ở đây là chiếu chỉ của chúaTrịnh Sâm .+ Thánh thượng : từ dùng để chỉ nhà vua, ở đây chỉ chúa Trịnh Sâm .+ Thánh thể : thân thể, khung hình của vua, ở đây chỉ thế tử Trịnh Cán .Câu 2. Trong đoạn trích, tác giả kể ra rất nhiều người ship hàng, từ quan quân đến người hầu. Điều này gợi cho anh ( chị ) tâm lý gì về uy quyền của chúa Trịnh Sâm ?

Trả lời:

Trong đoạn trích, tác giả kể ra rất nhiều người ship hàng, từ quan quân đến người hầu. Số lượng cùng chức vụ và đặc thù của những người ship hàng đó cho thấy uy quyền của nhà chúa và mạng lưới hệ thống quan liêu ăn bám rất lớn. Phủ chúa chẳng những giống mà còn hơn cả cung vua. Sự thực ấy không chỉ được Lê Hữu Trác phản ánh mà sử sách bấy giờ ghi chép cũng rất nhiều .Câu 3. Để đến được nơi ở của thế tử Cán, Lê Hữu Trác phải đi qua những nơi nào ? Quang cảnh và cách bài trí từng nơi tác giả đi qua gợi cho anh ( chị ) tâm lý gì về đời sống của chúa Trịnh ?

Trả lời:

Để đến được nơi ở của thế tử Cán, Lê Hữu Trác phải bước qua màn gấm đi vào bên trong tối om, sau đó đi qua độ năm, sáu lần trướng gấm như vậy và đến một cái phòng rộng nơi thế tử sống .Quang cảnh và cách bài trí từng nơi tác giả đi qua gợi ra một đời sống quyền quý và cao sang, giàu sang khác hẳn người thường của chúa Trịnh trong phủ chúa .Câu 4. Dựng lại không khí khám bệnh cho thế tử Cán trong phủ chúa Trịnh. Chú ý tới sự quay quồng, sinh động có vẻ như trang nghiêm nhưng vui nhộn qua cách kể của người tường thuật .

Trả lời:

Ngay từ “ sáng tinh mơ ” Lê Hữu Trác đã bị hối thúc bởi “ tiếng gõ cửa rất gấp ”, người đưa tin thì “ thở hổn hển ” vì phải “ chạy ” để báo tin cho kịp, lính thì đã đem cáng đến chờ sẵn ở ngoài cửa và nhu yếu phải “ vào phủ chầu ngay ” .

Không khí đi đường được miêu tả vừa buồn cười, vừa đáng thương. Trong Thượng kinh kí sự tác giả viết: Đầy tớ phải “chạy đàng trước hét đường”, cáng thì “chạy như ngựa lồng” khiến người được khiêng bị xóc “khổ không nói hết”… Khi bước chân vào cửa phủ chúa, không khí càng gấp gáp hơn. Người giữ cửa thì truyền báo “rộn ràng”, người khác thì “qua lại như mắc cửi”,…

⇒ Không khí quay quồng, sinh động có vẻ như trang nghiêm nhưng qua cách kể, cách nhìn của người tường thuật nó lại trở nên vui nhộn và mỉa mai .Câu 5. Theo anh ( chị ), cách viết kí của Lê Hữu Trác có gì rực rỡ ?

Trả lời:

– Cách viết kí của Lê Hữu Trác có sự tích hợp với nhiều hình thức thẩm mỹ và nghệ thuật như du kí, nhật kí, hồi kí, kí cảnh sắc, …- Có nhiều chi tiết cụ thể, vấn đề được ghi chép một cách trung thực .- Bộc lộ thái độ một cách kín kẽ qua việc miêu tả khách quan .- Sự quan sát tỉ mỉ, tinh xảo và tinh tế ; bút pháp tả cảnh sinh động .- Kể diễn biến vấn đề khôn khéo, hấp dẫn, mê hoặc, đặc biệt quan trọng là những cụ thể nhỏ có đặc thù tạo nên cái thần của cảnh và việc .- Giọng điệu châm biếm, phê phán một cách nhẹ nhàng, kín kẽ .- Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm tạo sức hút, tăng giá trị hiện thực, gây ấn tượng thâm thúy về cảnh và người nơi phủ chúa .

LUYỆN TẬP

Câu hỏi. Anh chị hãy dựng lại hình tượng nhân vật Lê Hữu Trác qua đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh ( Bài tập chương trình nâng cao ) .

Gợi ý:

Qua đoạn trích hoàn toàn có thể dựng lại hình tượng nhân vật Lê Hữu Trác như sau :− Lê Hữu Trác – nhà văn, nhà thơ kĩ năng, khái quát được cảnh giàu sang của chúa khác hẳn người thường qua đoạn trích. Lời thơ pha một chút ít châm biếm, từ ngữ đăng đối, ý tứ sâu xa .− Lê Hữu Trác – bậc túc nho, tính tình thâm trầm, hóm hỉnh, luôn mỉm một nụ cười kín kẽ châm biếm chúa Trịnh .− Lê Hữu Trác – một danh y từ tâm và am hiểu y lí thâm thúy. Quan niệm chữa bệnh của ông khác hẳn những danh y của hai cung, sáu viện .- Vì y lí thâm thúy, lại có lòng từ tâm của một bậc danh y, nên ở Lê Hữu Trác có sự xích míc khó xử : nếu chữa chạy cho thế tử Cán khỏi bệnh, sẽ được chúa trọng dụng, nghĩa là bị giữ lại trong cung không được về với núi xưa vườn cũ, nhưng nếu không hết lòng vì con bệnh thì trái với đạo đức của bậc lương y. Cuối cùng, y đức thắng sở trường thích nghi ẩn dật của bậc trí ẩn. Lê Hữu Trác đành phải tận tâm chữa bệnh cho thế tử Cán. Chỉ tiếc rằng, chúa và những kẻ “ quân sư ” cho chúa không dám dùng phương thuốc của ông .

C – Kiến thức lan rộng ra

1. Ghi nhớ

Đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh mang giá trị hiện thực sâu sắc. Bằng tài quan sát tinh tế và ngòi bút ghi chép chi tiết, chân thực, sắc sảo, tác giả đã vẽ lại một bức tranh sinh động về cuộc sống xa hoa, quyền quý của chúa Trịnh, đồng thời cũng bộc lộ thái độ coi thường danh lợi.

2. Ý nghĩaĐoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh ” vẽ lại một bức tranh sinh động về đời sống xa hoa quyền quý và cao sang của chúa Trịnh. Lê Hữu Trác sử dụng người trần thuật ngôi thứ nhất, trực tiếp tiếp cận cung cách hoạt động và sinh hoạt xa hoa của chúa Trịnh. Nhà văn quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, tả cảnh sinh động, thuật việc khôn khéo .Bức tranh chân thực, sinh động về đời sống xa hoa đầy quyền uy nơi phủ chúa Trịnh và thái độ, tâm trạng của nhân vật “ tôi ” khi vào phủ chúa Trịnh chữa bệnh cho Trịnh Cán .- Vẻ đẹp tâm hồn của Hải Thượng Lãn Ông : lương y, nhà nho thanh cao, coi thường danh lợi .- Những nét rực rỡ của bút pháp kí sự : tài quan sát, miêu tảsinh động những vấn đề có thật ; lối kểchuyện hấp dẫn, mê hoặc ; lựa chọn cụ thể rực rỡ, xen kẽ văn xuôi và thơ .Đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh phản ánh quyền lực tối cao to lớn của Trịnh Sâm, đời sống xa hoa hưởng lạc trong phủ chúa, đồng thời bày tỏ thái độ coi thường danh lợi, quyền quý và cao sang của tác giả .3. Giá trị nội dung và nghệ thuật và thẩm mỹ

* Giá trị nội dung

– Đoạn trích mang giá trị hiện thực sâu sắc

+ Cuộc sống sa hoa, quyền quý và cao sang của chúa Trịnh và những tầng lớp quan lại thực dân. Sự sa hoa trong cách bày trí, kiến trúc, nội thất bên trong ở đây trọn vẹn trái chiều với sự nghèo khó, thiếu thốn, khổ cực của nhân dân ở ngoài kia .+ Bộ máy quan lại, guồng máy ship hàng đông đúc, sinh động với những nghi lễ kì quặc, sự trấn áp khắt khe và những phép tắc, quy củ ngặt nghèo, ngay cả với việc khám bệnh cho thế tử .+ Cuộc sống ăn chơi, trụy lạc, sa đọa dẫn tới bện tật của cha con chúa Trịnh Sâm, Trịnh Cán được hiện lên rõ nét chỉ bằng một vài cụ thể miêu tả của tác giả .- Hình ảnh của người thầy thuốc Lê Hữu Trác .+ Thờ ơ, dửng dưng thậm chí còn là châm biếm, mỉa mai với đời sống sa hoa, giàu sang quyền quý và cao sang trong phủ Chúa. Đồng thời cũng cho ta thấy được ông là một con người coi thường danh lợi, không để vinh quang giàu sang, tiền tài công danh ràng buộc .+ Là một người thầy thuốc giỏi, có lương y, có đạo đức cao quý : ông bắt được ngay bệnh của chúa Trịnh Cán và có cách chữa trị từ cội nguồn, căn nguyên của bệnh. Dù biết hoàn toàn có thể sẽ bị vướng chân vào vòng danh lợi nhưng lương tâm của người thầy thuốc không được cho phép ông chữa bệnh theo cách cầm chừng, vô thưởng, vô phạt .+ Là người cương trực, thẳng thắn, bảo vệ quan điểm, quan điểm của mình mặc dầu quan điểm ấy không đồng thuật với số đông quan điểm của những lương y trong phủ Chúa lúc bấy giờ và cả chính quan Chánh đường, người đã tiến cử ông .=> Quan điểm sống nhàn nhã, ẩn dật, thanh đạm để giữ mình trong sáng, không bị tiền tài, giàu sang giàu sang ràng buộc của Lê Hữu Trác trọn vẹn trái chiều với đời sống sa hoa, trụy lạc trong phủ Chúa .

* Giá trị nghệ thuật

– Tài quan sát tinh xảo và ngòi bút ghi chép cụ thể, chân thực, tinh tế đã dựng nên bức tranh phủ chúa với hiện thực đời sống vô cùng sinh động .

– Tác giả đã lựa chọn khắc họa những chi tiết đặc sắc tạo nên cái thần của cảnh vật. Những chi tiết đắt giá ấy đã giúp cho người đọc hình dung ngay về hiện thực, nhân vật mà tác giả đang nói tới.

– Sự đang xen thơ vào trong tác phẩm làm cho bài kí của ông đậm chất trữ tình .- / –

Với toàn bộ nội dung chi tiết phía trên các em hoàn toàn có thể tự tin chuẩn bị bài soạn Vào phủ chúa Trịnh trong phần soạn văn 11 tốt nhất trước khi lên lớp. Chúc các em học tốt.