articlewriting1 1

3 bài Phân tích bài thơ Tự Tình 2 của Hồ Xuân Hương hay nhất | Văn mẫu lớp 11

Học tập

3 bài Phân tích bài thơ Tự Tình 2 của Hồ Xuân Hương hay nhất

3 bài Phân tích bài thơ Tự Tình 2 của Hồ Xuân Hương hay nhất

Đề bài: Phân tích bài thơ Tự tình của Hồ Xuân Hương

Xem thêm: Dàn ý Phân tích bài thơ Tự tình 2 của Hồ Xuân Hương hay nhất

Bài giảng: Tự tình – Cô Thúy Nhàn (Giáo viên VietJack)

Bài văn mẫu 1

Quảng cáo

    Hồ Xuân Hương là một trong những nữ sĩ tài ba bậc nhất của văn học Trung đại Việt Nam. Bà để lại sự nghiệp sáng tác đồ sộ, giàu giá trị trên cả mảng thơ chữ Nôm và chữ Hán. Nổi bật trong tác phẩm của bà là tiếng nói thương cảm với số phận người phụ nữ và bài thơ Tự Tình (bài II) là một trong những bài thơ như vậy.

    Bài thơ nằm trong chùm thơ Tự tình, gồm có tất cả ba bài, được viết theo thể thơ Đường luật. Tác phẩm là nỗi thương mình trong sự cô đơn khi phải chịu cảnh làm lẽ, khao khát hạnh phúc mãnh liệt. Đồng thời bài thơ cũng thể hiện thái độ bứt phá, vùng vẫy, muốn thoát khỏi cảnh ngộ éo le để có thể đạt được hạnh phúc, nhưng cuối cùng bi kịch vẫn hoàn bi kịch.

Bài thơ mở màn là thời gian canh khuya, khi con người đối lập thật nhất với chính mình, nhưng cũng chính lúc đó Xuân Hương tự nhận ra tình cảnh đáng thương của chính mình :

    Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

    Trơ cái hồng nhan với nước non.

Quảng cáo

    Trong đêm khuya thanh vắng, nhịp gấp gáp của tiếng trống “dồn” càng trở nên vội vã, gấp gáp hơn. Đó cũng chính là những bước đi thời gian vội vàng đang chảy trôi trước mắt người con gái. Đồng thời tiếng trống đó cũng chính là sự rối bời trong tâm trạng của nhân vật trữ tình. Đối diện với nhịp thời gian vội vàng, gấp gáp là hình ảnh “trơ cái hồng nhan”. Chữ “trơ” được đặt ngay ở đầu câu nhấn mạnh nỗi cô đơn, trơ trọi của người phụ nữ. Nhưng bên cạnh nỗi đau đớn, xót tủi cho thân phận lại thể hiện một Xuân Hương thật bản lĩnh. “Trơ” không chỉ là sự bẽ bàng mà còn là thách thức với xã hội, với cuộc đời. Hai câu thơ đầu là tiếng than cho số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến, hồng nhan mà bạc mệnh.

Trong cái đơn độc, tội nghiệp đến tột cùng ấy, con người tìm đến rượu để khây khỏa nỗi niềm :

    Chén rượu đưa hương say lại tỉnh

    Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn

Quảng cáo

    Nhưng rượu cũng không thể làm cho nhân vật vơi đi nỗi cô đơn, sầu muộn. Chén rượu uống vào mà lại càng tỉnh hơn, để nhân vật trữ tình càng thấm thía hơn nỗi cô đơn, lẻ bóng của mình. Tìm đến trăng làm bạn, để tâm sự trò truyện thì lại nhận ra thực tại phũ phàng. Nỗi niềm chất chứa đã thấm dần và lan vào cảnh vật. Quả thực “Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu/ Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”. Hai câu thơ tác giả sử dụng rất thành công cụm từ: “say lại tỉnh” cho thấy cái vòng luẩn quẩn, tình duyên trở thành trò đùa của tạo hóa, càng uống lại càng tỉnh, lại càng nhận ra sự hẩm hiu duyên phận của chính mình; “khuyết chưa tròn” vầng trăng là ngoại cảnh mà cũng chính là tâm cảnh, tạo nên sự đồng nhất giữa cảnh vật và con người. Trăng sắp tàn mà vẫn khuyết cũng như con người tuổi xuân vội vã trôi qua mà tình duyên vẫn chưa trọn vẹn. Bốn câu thơ đầu đã khắc họa sâu sắc nỗi đau, bi kịch của người phụ nữ trong xã hội cũ.

    “Xiên ngang mặt đất rêu từng đám/ Đâm toạc chân mây đá mấy hòn”. Các động từ mạnh “xiên, đâm” kết hợp với “ngang, toạc” đã thể hiện sự ngang ngạnh, phẫn uất đến tột cùng của nhân vật trữ tình. Nếu như người phụ nữ trung đại nổi bật lên với tính cách cam chịu, khuất phục trước số phận thì ở đây lại xuất hiện một người phụ nữ hoàn toàn khác. Những sinh vật nhỏ bé dường kia không chịu mềm yếu trước hoàn cảnh thực tại, phải mọc xiên, đâm ngang để tìm sự sống. Đá phải kiên cường, rắn chắc để có thể đêm toạc chân mây. Biện pháp đảo ngữ trong hai câu thơ đã cho thấy sự phẫn uất của cỏ cây, đá đó đồng thời cũng chính là nỗi niềm của con người trước thực tại cuộc sống. Bởi vật, hình ảnh rêu xiên ngang, đá đâm toạc chân mây cũng chính là sự phản kháng của người phụ nữ trước thực tại nhiều bất công, ngang trái.

    Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại

    Mảnh tình san sẻ tí con con.

    Trong câu thơ có hai chữ “xuân” xuất hiện, chữ “xuân” thứ nhất là tuổi xuân của con người, “xuân” thứ hai là mùa xuân của vạn vật. Hai chữ xuân này kết hợp với từ “lại” đã nhấn mạnh tuổi xuân của con người một đi không trở lại, trái ngược với mùa xuân của thiên nhiên đất trời, mỗi khi xuân của đất trời quay lại đồng nghĩa với tuổi xuân của con người ngày một rút ngắn, nỗi chán ngán lại càng gia tăng. Thủ pháp nghệ thuật tăng tiến, nhấn mạnh vào sự nhỏ bé dần, làm cho hoàn cảnh càng trở nên éo le hơn: “Mảnh tình san sẻ tí con con”. Mảnh tình vốn đã bé, đã nhỏ nay lại phải san sẻ lại càng trở nên ít ỏi, eo hẹp hơn. Tình cảnh đó thật xót xa, tội nghiệp. Hai câu thơ kết thể hiện nỗi lòng sâu kín của người phụ nữ trong xã hội cũ: với họ tình yêu, hạnh phúc thật mong manh, bé nhỏ.

Hồ Xuân Hương là bậc thầy trong sử dụng ngôn từ, trải qua năng lực diễn đạt tư tưởng, tình cảm của nhân vật trữ tình : tả âm thanh ( văng vẳng ), tả cảm xúc ( trơ, say, lại tỉnh, ngán ), tả hành động ( xiên ngang, đâm toạc ), … Nghệ thuật hòn đảo ngữ tài tình ( xiên ngang, đâm toạc ). Giọng điệu thơ phẫn uất, tủi hờn. Tất cả đã hòa quyện với nhau để diễn đạt sự đơn độc, thân phận nhỏ bé của người phụ nữ trong xã hội cũ .Với ngôn từ giản dị và đơn giản, giàu sức quyến rũ, sử dụng thành công xuất sắc phép đối, tác phẩm vừa nói lên số phận rẻ rúng, thảm kịch người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Đồng thời còn cho thấy khát vọng sống, khát vọng niềm hạnh phúc của Hồ Xuân Hương nói riêng và của người phụ nữ trong xã hội cũ nói chung .

Bài văn mẫu 2

Hồ Xuân Hương là nữ sĩ tài ba ở nước ta vào cuối thế kỉ XVIII — đầu thế kỉ XIX. Ngoài tập ” Lưu Hương kí ” bà còn để lại khoảng chừng 50 bài thơ Nôm, hầu hết là thơ đa nghĩa, vừa có nghĩa thanh vừa có nghĩa tục. Một số bài thơ trữ tình đằm thắm, thiết tha, buồn tủi … biểu lộ thâm thúy thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ, với bao khao khát sống và niềm hạnh phúc tình duyên. Chùm thơ ” Tự tình ” phản ánh tâm tư nguyện vọng tình cảm của Hồ Xuân Hương, của một người phụ nữ lỡ thì quá lứa, duyên phận hẩm hiu, … Bài thơ này là bài thứ hai trong chùm thơ Tự tình ” ba bài .
Thi sĩ Xuân Diêu trong bài ” Hồ Xuân Hương bà chúa thơ Nôm ” đã viết : ” Bộ ba bài thơ trữ tình này cùng với bài ” Khóc vua Quang Trung ” của công chúa Ngọc Hân là một khóm riêng không liên quan gì đến nhau, làm tiếng lòng chân thực của người đàn bà tự nói về tình cảm bản thân của đời mình trong văn học cổ xưa Nước Ta … ” Ông lại nhận xét thêm về đỉệu thơ, giọng thơ : ” … trong bộ ba bài thơ tâm tình này, bên cạnh bài thơ vần ” ênh ” và bài thơ vần ” om ” oán hận, thì bài thơ vần ” on ” này mong đợi, chon von ” .

    “Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn,

    Trơ cái hồng nhan với nước non.

    Chén rượu hương đưa say lại tĩnh,

    Vầng trăng bống xế khuyết chưa tròn.

    Xiên ngang mặt đất rêu từng đám,

    Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn.

    Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại,

    Mảnh tình san sẻ tí con con!”.

Hai trong ba bài thơ, nữ sĩ đều nói về đêm khuya, canh khuya. ” Tự tình ” bà vi ” Tiếng gà văng vẳng gáy trên bom – Oán hận trông ra khắp mọi chòm “. Ở bài thơ này cũng vậy, bà tỉnh dậy lúc canh khuya, hay thao thức suốt đêm khuya, tâm trạng bộn bề phiền muộn. Âm thanh ” văng vẳng ” của tiếng trống từ một chòi canh xa đưa lại như thúc giục thời hạn trôi nhanh, tuổi đời người đàn bà trôi nhanh : ” Canh khuya văng vẳng trống canh dồn “. ” Hồng nhan ” là sắc mặt hồng, chỉ người phụ nữ. ” Trơ ” nghĩa là lì ra, trơ ra, chai đi, mất hết cảm xúc. ” Nước non ” : chỉ cả quốc tế tự nhiên và xã hội .
Câu thơ : ” Trơ cái hồng nhan với nước non ” nói lên một tâm trạng : con người đau buồn nhiều nỗi, nay nét mặt thành ra trơ đi trước cảnh vật, trước cuộc sống, tựa như gỗ đá, mất hết cảm xúc. Nỗi đau buồn đã đến cực độ. Từ ” cái ” gắn liền với chữ ” hồng nhan ” làm cho giọng thơ trĩu xuống, làm điển hình nổi bật cái thân phận, cái duyên phận, cái duyên số đã quá hẩm hiu rồi. Ta có cảm xúc tiếng trống dồn canh khuya, thời hạn như cơn gió lướt qua cuộc sống, lướt qua số phận và thân xác nhà thơ. Con người đang than thân trách phận ấy đã có một thời son trẻ tự hào : ” Thân em vừa trắng lại vừa tròn “, có phẩm hạnh một ” tấm lòng son ” toàn vẹn, lại kĩ năng, thế mà nay đang trải qua những đêm dài cay đắng. Qua đó, ta thấy cái xã hội phong kiến buổi ấy chính là tác nhân đã làm xơ xác, khô héo phận hồng nhan .
Đằng sau hai câu đề là những tiếng thở dài ngao ngán. Cố vẫy vùng để thoát ra, bươn ra khỏi cái nghịch cảnh nhưng đâu dễ ! Tiếp theo là hai câu thực :

    “Chén rượu hương đưa say lợi tỉnh,

    Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”.

Nghệ thuật đối rất thân tình : ” Chén rượu ” với ” vầng trăng “, trên thì ” hương đưa “, dưới lại có ” bóng xế “, đặc biệt quan trọng ba chữ ” say lại tỉnh ” vời ” khuyết chưa tròn ” đăng đối, hô ứng nhau làm điển hình nổi bật thảm kịch về thân phận người đàn bà dang dở, đơn độc. Muốn mượn chén rượu để khuây khoả lòng mình, nhưng vừa nâng chén rượu lên môi mùi hương phả vào mặt, đưa vào mũi. Tưởng uống rượu cho say để quên đi bao nỗi buồn, nhưng càng uống càng tỉnh. ” Say lại tỉnh ” để rồi tỉnh lại say, cái vòng luẩn quẩn ấy về duyên phận của nhiều phụ nữ đương thời, trong đó có Hồ Xuân Hương như một oan trái. Buồn tủi cho thân phận, bao đêm dài thao thức đợi chờ, nhưng tuổi đời ngày một ” bóng xể “. Bao hy vọng đợi chờ. Đến khi nào vầng trăng mới ” tròn ” ? Đến khi nào niềm hạnh phúc đến trong tầm tay, được toàn vẹn, không thiếu ? Sự chờ mong gắn liển với nỗi niềm khao khát. Càng đơn độc càng chờ mong, càng chờ mong càng đau buồn, đó là thảm kịch của những người đàn bà quá lứa lỡ thì, tình duyên ngang trái, trong đó có Hồ Xuân Hương .
Hai câu trong phần luận, tác giả lấy cảnh để ngụ tình. Đây là hai câu thơ tả cảnh ” lạ lùng ” được viết ra giữa đêm khuya trong một tâm trạng chán ngán, buồn tủi :

    “Xiên ngang mặt đất rêu từng đám,

    Đâm toạc chân mây đá mấy hòn”.

Ý thơ cấu trúc tương phản để làm điển hình nổi bật cái kinh hoàng, cái kinh khủng của sự phản kháng. Từng đám rêu mềm yếu thế mà cũng ” xiên ngang mặt đất ” được ! Chỉ có rải rác ” đá mấy hòn ” mà cũng hoàn toàn có thể ” đâm toạc chân mây ” thì thật kì khôi ! Hai câu thơ, trước hết cho ta thấy vạn vật thiên nhiên tiềm ẩn một sức sống đang bị nén xuống đã mở màn bật lên can đảm và mạnh mẽ vô cùng. Thiên nhiên trong thơ Hồ Xuân Hương không chỉ mang sắc tố, đường nét, hình khối mà còn có khuôn mặt, có thái độ, có hành vi, cũng ” xiên ngang … “, cũng ” đâm toạc ” … mọi trở ngại, thế lực. Xuân Hương vốn tự tin và yêu đời. Con người ấy đang trải qua nhiều thảm kịch vẫn cố gắng gượng với đời. Phản ứng can đảm và mạnh mẽ, kinh hoàng nhưng thực tại vẫn chua xót. Đêm đã về khuya, giữa cái vạn vật thiên nhiên dào dạt, bốn bề mịt mùng bát ngát ấy, người đàn bà hẩm hiu càng cảm thấy đơn độc hơn khi nào hết. Chẳng thế mà trong bài ” Tự tình “, nữ sĩ đã buồn tủi viết :

    “Mõ thảm không khua mà cũng cốc,

    Chuông sầu chẳng đánh cớ sao om ?”.

Cả nỗi đau trần gian như dồn tụ lại đáy lòng một người đàn bà cô đơn. Khao khát được sống trong niềm hạnh phúc, được làm vợ, làm mẹ như mọi người đàn bà khác. Nhưng ” hồng nhan bạc mệnh ” ! Đêm càng về khuya, người đàn bà không thể nào chợp mắt được, trằn trọc, buồn tủi, thân đơn chiếc, thiếu thốn yêu thương, xuân đi rồi xuân trở lại, mà tình yêu chỉ được ” san sẻ tí con con “, phải cam chịu cảnh ngộ :

    “Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại,

    Mảnh tình san sẻ tí con con”.

Xuân đi qua, xuân trở lại, nhưng với người phụ nữ thì ” mỗi năm mỗi tuổi như đuổi xuân đi ” … Chữ ” ngán ” nói lên nỗi đau, nỗi buồn tủi của người đàn bà lỡ thì quá lứa, đang trải qua sự mòn mỏi, đợi chờ. Tình duyên, tình yêu như bị tan vỡ, tan nát thành nhiều ” mảnh “, thế mà chua chát thay chỉ được ” san sẻ tí con con “. Câu thơ là tiếng than thân trách phận. Phải chăng đây là lần thứ hai Hồ Xuân Hương chịu cảnh làm lẽ ? Tình đã vỡ ra thành ” mảnh ” lại còn bị ” san sẻ “, đã ” tí ” lại ” con con “. Mỗi chữ như rưng rưng những giọt khóc. Câu thơ này, tâm trạng này được nữ sĩ nói rõ thêm trọng bài ” Lấy chồng chung ” :

    “Kẻ đắp chăn bông, kẻ lạnh lùng,

    Chém cha cái kiếp lấy chồng chung,

    Năm thì mười hoạ hay chăng chớ,

    Môt tháng đôi lẩn có cũng không!.”.

Tóm lại, ” Tự tình ” là lời tự than, tự thương xót, buồn tủi cho duyên số, duyên phận hẩm hiu của mình. Càng thao thức đơn độc, càng buồn tủi. Càng buồn tủi, càng khao khát được sống trong niềm hạnh phúc toàn vẹn, không thiếu. Thực tại nặng nề, cay đắng bủa vây, khiến cái hồng nhan phơi ra, ” trơ ” ra với nước non, với cuộc sống. Người đọc vô cùng cảm thông với nỗi lòng khao khát sống, khao khát niềm hạnh phúc của nữ sĩ và người phụ nữ trong xã hội cũ. Giá trị nhân bản là nội dung thâm thúy nhất của chùm thơ “ tự tình ” của Hồ Xuân Hương .
Cách dùng từ rất rực rỡ, độc lạ biểu lộ phong thái nghệ thuật và thẩm mỹ Hồ Xuân Hương : ” trơ cái hồng nhan “, ” say lại tỉnh “, ” khuyết chưa tròn “, ” xiên ngang “, ” đâm toạc “, ” ngán nỗi “, ” lại lại “, ” tí con con “, … Chữ dùng sắc nhọn, cảnh ngụ tinh, diễn đạt mọi đau khổ thảm kịch về duyên số. Qua bài thơ này, ta càng thấy rõ Hồ Xuân Hương đã đưa ngôn từ dân gian, lời nói đời thường vào lời ca, bình dị hoá và Việt hoá thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Bà xứng danh là ” Bà chúa thơ Nôm ” của nền thi ca dân tộc bản địa .

Bài văn mẫu 3

    “Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi

    Này của Xuân Hương đã quệt rồi”

Hồ Xuân Hương – bà chúa thơ Nôm, một hiện tượng kỳ lạ đặc biệt quan trọng của thơ ca trung đại Nước Ta. Nữ thi sĩ có số phận éo le, ngang trái nên hồn thơ của bà là lời nói đại diện thay mặt cho những người phụ nữ sống trong xã hội phong kiến với một khát vọng tình yêu, niềm hạnh phúc lứa đôi. Chùm thơ “ Tự tình ” của bà gồm ba bài là sự phản ánh rực rỡ tâm tư nguyện vọng, tình cảm của nhà thơ_ một người phụ nữ “ hồng nhan bạc phận ” đường tình duyên không toàn vẹn, quá lứa lỡ thì. Trong đó “ Tự tình bài II ” được coi là bài thơ hay nhất, giàu xúc cảm và và lắng đọng nhất .

    “Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

    …Mảnh tình san sẻ tí con con!”

Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật nhưng cái rực rỡ không phải viết bằng chữ Hán mà được viết bằng ngôn từ dân tộc bản địa chữ Nôm. Phải đến thời kì Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du thì trào lưu làm thơ Nôm mới đạt đến đỉnh điểm thực sự. Hồ Xuân Hương là người phụ nữ đa tài, đa tình mà số phận truân chuyên. Bà là con vợ lẽ, lại đã từng muộn màng đường tình duyên, từng mang thân đi làm lẽ và sống trong cảnh góa bụa. Chính thực trạng ấy là cảm hứng cho bà sáng tác chùm thơ “ Tự tình ”. Bài thơ “ Tự tình II ” là hình ảnh người phụ nữ đơn độc, một mình trong đêm khuya thanh vắng than ngẫm, đau xót cho thân phận của mình .
Phân tích bài thơ theo bố cục tổng quan đề thực luận kết của thể thơ Đường luật. Với hai câu thơ đầu là khoảng trống, thời hạn cùng với tâm trạng tê tái của người phụ nữ .

    “Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

    Trơ cái hồng nhan với nước non”

Thời gian ở đây là lúc đêm khuya khi mà con người chìm sâu vào trong giấc ngủ để nghỉ ngơi sau một ngày lao động căng thẳng mệt mỏi, thì nhân vật trữ tình ở đây lại thao thức, trằn trọc không ngủ được. Không gian là khoảng chừng không bát ngát, to lớn yên tĩnh, tĩnh mịch nghe thấy “ văng vẳng trống canh dồn ” báo hiệu thời hạn trôi qua rất nhanh. Nghệ thuật lấy động tả tĩnh lấy cái âm thanh “ văng vẳng ” của tiếng trống canh để nói cái khoảng trống yên bình về đêm. Lấy cái ngoại cảnh để nói tâm cảnh. Là cảnh vật ảnh hưởng tác động đến con người hay là vì “ người buồn cảnh có vui đâu khi nào ”. Đêm khuya thanh vắng là lúc con người ta trở nên nhỏ bé và lạc lõng vô cùng khi giường đơn gối chiếc đối lập với chính mình mà cảm thấy “ trơ ”. “ Trơ ” ở đây là trơ trọi, là cô độc chỉ có một mình, được đặt ở đầu câu càng nhấn mạnh vấn đề nỗi đau, sự xấu số của một người phụ nữ có “ hồng nhan ”. Ấy là chỉ cái vẻ đẹp nhan sắc bên ngoài của người con gái “ Thân em vừa trắng lại vừa tròn ” nhưng cũng là để nói đến cái phẩm hạnh “ Tấm lòng son ” bên trong. Chữ “ cái ” nhằm mục đích cụ thể hóa đối tượng người dùng diễn đạt “ cái hồng nhan ” cho thấy sự tủi hổ, bẽ bàng khi nhan sắc, đức hạnh của người phụ nữ bị coi rẻ, bị mỉa mai. “ Nước non ” chỉ cả quốc tế tự nhiên và xã hội bên ngoài. “ Trơ ” phải chăng cũng là sự thử thách “ nước non ” của một con người có đậm chất ngầu can đảm và mạnh mẽ, táo bạo. Nó có cùng hàm nghĩa với chữ “ trơ ” trong câu thơ sau của Bà Huyện Thanh Quan : “ Đá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt ”. Vì lắm đau buồn mà nét mặt con người như trơ ra trước cảnh vật, trước mọi người như hóa đá không còn cảm xúc. Người đọc tưởng như nghe được cả tiếng thở dài, ngao ngán của người phụ nữ trước duyên phận bẽ bàng .
Hai câu thực là lựa chọn của tác giả khi sầu tìm đến rượu, bà muốn mượn chút hương nồng để quên đi nỗi buồn nhưng càng uống lại càng tỉnh lại càng đau, nỗi buồn không nguôi trong vòng xoáy luẩn quẩn .

    “Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

    Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”

Ngẩng đầu lên ngắm trăng mà trăng đã xế khi chưa khi nào tròn. Vầng trăng ở đây vừa là hình ảnh vạn vật thiên nhiên vừa là hình ảnh tượng trưng cho tuổi xuân của thi sĩ sắp qua đi mà tình yêu vẫn chưa khi nào được toàn vẹn, được ắp đầy. Nghệ thuật đối trong hai câu thơ thật tài tình, đăng đối, hô ứng nhau cùng nhau làm điển hình nổi bật lên thân phận của một khách hồng nhan bạc mệnh tài hoa mà phải chịu cảnh dang dở. Nguyên do ấy là vì đâu ? Phải chăng như Nguyễn Du đã từng nói về “ Tài mệnh tương đố ”, vì “ Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen ” .
Nếu như bốn câu thơ đầu là thực trạng và tâm trạng đơn độc, lẻ bóng của tác giả thì bốn câu thơ sau là ý thức phản kháng can đảm và mạnh mẽ, là tâm thế muốn cải tiến vượt bậc, muốn biến hóa số phận của mình nhưng càng cố gắng nỗ lực, càng kỳ vọng, càng mong ước bao nhiêu thì lại càng tuyệt vọng, xót xa bấy nhiêu khi “ Mảnh tình san sẻ tí con con ”. Đó chính là thảm kịch của người phụ nữ có duyên phận hẩm hiu .
Hai câu luận là hai câu thơ tả cảnh ngụ tình, mượn ngoại cảnh để nói cái “ chí ”, cái “ tình ” bên trong của mình .

    “Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

    Đâm toạc chân mây đá mấy hòn”

Rêu và đá là hai sự vật nhỏ bé nhưng không hề yếu mềm mà mang một sức sống mãnh liệt hoàn toàn có thể “ xiên ngang mặt đất ” và “ đâm toạc chân mây ”, tích hợp với thẩm mỹ và nghệ thuật hòn đảo ngữ, sử dụng những động từ mạnh “ xiên ”, “ đâm ” cộng với bổ ngữ “ ngang ”, “ toạc ” vừa nhấn mạnh vấn đề trạng thái của vạn vật thiên nhiên nhưng cũng là để nhấn mạnh vấn đề tâm trạng của con người phẫn uất, phản kháng không chịu gật đầu số phận. Bà chán ghét cái kiếp làm lẽ mà thốt lên rằng : “ Chém cha cái kiếp lấy chồng chung / Kẻ đắp chăn bông kẻ hờ hững ”
Phản ứng của bà tuy can đảm và mạnh mẽ, kinh hoàng nhưng thực tại vẫn đắng cay, chua chát. Hồ Xuân Hương sống vào tầm thời hạn cuối thế kỉ XVIII đầu thế kỉ XIX. Đây là thời kì mà chính sách phong kiến Nước Ta rơi vào thực trạng khủng hoảng cục bộ trầm trọng, xích míc xã hội ngày càng trở nên thâm thúy. Sống trong một xã hội “ trọng nam khinh nữ ” với chính sách đa thê nhà thơ muốn cất lên tiếng nói nhằm mục đích đấu tranh cho phái đẹp, đòi quyền bình đẳng, muốn được sống, được yêu thương và có được cuộc sống niềm hạnh phúc. Nhưng việc ấy không hề thuận tiện bởi chính bản thân bà vẫn đang phải chịu số phận éo le, ngang trái .
Số phận của thi sĩ cũng chính là số phận của biết bao những người phụ nữ trong xã hội xưa. Chính điều đó đã khiến cho Nguyễn Du phải khóc than cho thân phận của nàng Tiểu Thanh, nàng Kiều và những người phụ nữ như Hồ Xuân Hương :

    “Đau đớn thay thân phận đàn bà

    Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”

Hai câu kết nói về tận cùng của sự đau khổ, chán chường, buồn tủi tác giả thương cho thân cho phận của chính mình :

    “Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

    Mảnh tình san sẻ tí con con!”

“ Ngán ” ở đây là tâm trạng, cảm hứng ngao ngán, chán nản cuộc sống ngang trái. Xuân chỉ mùa xuân của đất trời, mùa của muôn hoa đua nở khoe sắc khoe hương, mùa của đoàn viên nhưng còn có hàm ý chỉ tuổi trẻ, tuổi xuân thì của người phụ nữ. Từ “ Lại ” cho thấy sự tuần hoàn lặp đi lặp lại. Mùa xuân của vạn vật thiên nhiên, đất trời qua đi rồi trở lại, nó đến mang đi mùa xuân của con người mùa xuân ấy thì chỉ một đi để rồi “ Ngày xanh mòn mỏi, má hồng phôi pha ” ( Truyện Kiều ) .
Đáng lẽ mùa xuân tươi đẹp căng tràn nhựa sống trở lại con người phải cảm thấy hớn hở, vui mừng thì thi sĩ lại càng cảm thấy thêm ê chề, ngao ngán bởi lẽ xuân đến là một lần tuổi đời lại thêm, tuổi trẻ dần qua đi mà bản thân mình vẫn đơn độc, thiếu thốn yêu thương khi “ Mảnh tình san sẻ tí con con ! ” mảnh tình đã nhỏ bé lại còn san sẻ “ Tí con con ” tạo nên cảm xác xót thương, đau đớn, ngậm ngùi và ấm ức. Nghệ thuật tăng tiến nhấn mạnh vấn đề vào những điều nhỏ bé càng làm cho nghịch cảnh càng trở nên éo le hơn .
Tự tình II là bài thơ tự than thân, tự thể hiện, tự nói lên nỗi lòng của một người phụ nữ lận đường tình duyên nhưng luôn khao khát có được một tình yêu toàn vẹn xứng danh với tấm chân tình của mình. Đặc sắc nghệ thuật và thẩm mỹ của bài thơ cho thấy kĩ năng thi ca của tâm hồn thi sĩ với việc sử dụng thẩm mỹ và nghệ thuật lấy động tả tĩnh, thủ pháp tả cảnh ngụ tình, dùng động từ mạnh phối hợp thẩm mỹ và nghệ thuật hòn đảo ngữ và những từ láy “ văng vẳng ”, “ con con ” với nghệ thuật và thẩm mỹ tăng tiến càng làm cho bài thơ trở nên thâm thúy, thẫm đượm cái ý cái tình của người phụ nữ có nhiều nét độc lạ, mới lạ trong nền thơ ca văn học dân tộc bản địa .
Những hình ảnh giản dị và đơn giản với tâm trạng vừa buồn tủi, xót xa lại vừa uất ức cho thân kiếp làm lẽ của người phụ nữ đồng thời cũng là thảm kịch và khát vọng niềm hạnh phúc cá thể của Hồ Xuân Hương. Bài thơ truyền tải ý nghĩa nhân văn thâm thúy tới fan hâm mộ dù sống trong thực trạng khắc nghiệt nhưng con người vẫn nỗ lực vươn lên muốn biến hóa số phận, biến hóa nghịch cảnh mong ước có một đời sống tốt đẹp hơn với niềm hạnh phúc lứa đôi và tình duyên toàn vẹn .

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 11 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại thông minh, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không tính tiền. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .apple store
google play

Nhóm học tập facebook miễn phí cho teen 2k5: fb.com/groups/hoctap2k5/

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Theo dõi chúng tôi không lấy phí trên mạng xã hội facebook và youtube :

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

tu-tinh.jsp